Zamknięte Osiedle

Jedną z najszerzej dyskutowanych i rozwijanych w ostatnich latach koncepcji w ramach nauk społecznych jest koncepcja kapitału społecznego. Stawiana obok pojęć kapitału ekonomicznego, kulturowego umożliwia wypracowanie jednolitego i spójnego aparatu pojęciowo-metodologicznego integrującego dotyczas rozwijające się niezależnie dziedziny ekonomii, socjologii, psychologii i nauk politycznych. Staje się ona naukowym narzędziem wyjaśniania procesów społecznych w mikro i makroskali oraz jest coraz chętniej wykorzystywana również przez instytucje publiczne (patrz np. Społeczna Strategia Warszawy), organizacje międzynarodowe, państwowe, lokalne i indywidualnych uczestników życia publicznego.

Spośród wielu aplikacji tej koncepcji można wymienić także analizę procesów społeczno-urbanistycznych m.in. procesów suburbanizacji i fragmentacji przestrzeni miejskiej w postaci powstających grodzonych osiedli. Klasyczne już pozycje (Blakely, Snyder 1997, Blandy, Lister, Atkinson, Flint 2003, Low 2003, Putnam 2000) zajmujące się tym zagadnieniem wskazują na wyraźną zależność między pojawiającymi się zmianami przestrzennymi a pogarszaniem się jakości więzi sąsiedzkich (korozja lokalnego kapitału społecznego), segregacją społeczną, zmniejszoną identyfikacją z miejscem zamieszkania, które z kolei wpływają na konstrukcję funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego i zaangażowanie w życie publiczne. Grodzenie osiedli ma swoje konsekwencje także na poziomie zarządzania miejskiego i demokracji lokalnej.

Badania nad zamkniętymi osiedlami warszawskimi mjały na celu analizę zależności między lokalnym kapitałem społecznym, aktywnością społeczną, identyfikacją z miejscem, poczuciem bezpieczeństwa w miejscu zamieszkania i kapitałem kulturowym mieszkańców. Weryfikacji miały zostać poddane główne tezy pojawiające się w światowej literaturze naukowej, a także opisana specyfika polskich uwarunkowań i zależńości występujących wyłącznie w kontekście polskim czy warszawskim.